Kwas hialuronowy czy osocze bogatopłytkowe (PRP)? Co wybrać na „strzykające” kolano?

Dlaczego w ogóle wstrzykuje się coś do kolana?

Kolano to najczęściej obciążany staw w naszym ciele. Z biegiem lat lub po intensywnym

wysiłku sportowym może dojść do:

* Zwyrodnienia (gonartrozy) - stopniowego zużycia chrząstki, bólu przy zgięciu i chodzeniu.

* Urazu łąkotki, ścięgien lub powierzchni szkieletowej - nagłe przykurcze, obrzęki,

ograniczona ruchomość.

W obu przypadkach celem iniekcji jest łagodzenie bólu, poprawa funkcji i - w miarę

możliwości - przyspieszenie regeneracji. Dwa najpopularniejsze preparaty to kwas

hialuronowy (HA) i osocze bogatopłytkowe (PRP). Poniżej porównujemy ich mechanizmy,

wskazania i praktyczne aspekty, aby pomóc Ci zrozumieć, który z nich może być lepszy w

Twojej sytuacji.

Kwas hialuronowy -„smar” stawowy

Co to jest?

Kwas hialuronowy to naturalny polisacharyd, który w zdrowym stawie tworzy żelową

warstwę mazi, zapewniając lepką, amortyzującą i nawilżającą funkcję. Z wiekiem i w

przebiegu choroby zwyrodnieniowej jego ilość i jakość spada, co zwiększa tarcie i ból.

Jak działa po iniekcji?

Działanie —-> Efekt kliniczny

Wypełnienie przestrzeni articularnej - zwiększa lepkość mazi —-> Szybka ulga w bólu

(nawet po 1‑2 tygodniach) |

Pochłanianie wolnych rodników i anty‑zapalenie —-> Redukcja obrzęku i sztywności

Stymulacja synowialnej produkcji własnego HA (efekt „feedback”) —-> Poprawa ruchomości

przy kolejnych iniekcjach

Typowe schematy - seria 2‑3 iniekcji w odstępie 1‑3 tygodni, lub pojedynczy “zastrzyk”

Kiedy HA jest najczęściej polecane?

* Wczesne i średnio zaawansowane zmiany choroby zwyrodnieniowej (klasy II‑III

Kellgren‑Lawrence).

* Pacjenci, u których priorytetem jest szybka ulga bólu i brak potrzeby regeneracji chrząstki

(np. starsi, umiarkowana aktywność).

Co mówią wytyczne?NICE (2023) oraz przeglądy Cochrane uznają HA za skuteczne w krótkoterminowym

zmniejszeniu bólu i poprawie funkcji przy gonartrozie, chociaż korzyści nie są trwałe po

6‑12 miesiącach —->

https://www.nice.org.uk

„regeneracja”

Osocze bogatopłytkowe (PRP) -

Co to jest?

PRP to skoncentrowane osocze pobrane z własnej krwi pacjenta, zawierające płytki i szereg

czynników wzrostu (PDGF, TGF‑β, VEGF, IGF‑1). Po wstrzyknięciu uwalniają się one w

miejscu uszkodzenia, aktywując procesy naprawcze.

Jak działa po iniekcji?

Działanie —-> Efekt kliniczny

Stymulacja fibroblastów i chondrocytów - przyspiesza wychowanie nowej tkanki —->

Zmniejszenie bólu i poprawa jakości chrząstki w dłuższym okresie

Modulacja zapalenia - obniża cytokiny pro‑zapalne —-> Mniej obrzęków po zabiegu

Wspomaganie gojenia łąkotek, ścięgien i mięśni —-> Skrócenie rehabilitacji po urazach

sportowych

Typowe schematy - 2‑3 zastrzyki w odstępie 2‑4 tygodni; przy niektórych schorzeniach (np.

łąkotka) stosuje się serię 4‑6 iniekcji.

Kiedy PRP jest najczęściej polecane?

* Urazy sportowe (uszkodzenia łąkotki, ścięgien, mięśni) - kiedy potrzebna jest regeneracja

tkanek.

* Średnio‑zaawansowana gonartroza, zwłaszcza u młodszych pacjentów, którzy chcą

odłożyć operację.

* Osoby, które preferują autologiczną, nie‑farmakologiczną terapię (brak ryzyka reakcji

immunologicznej).

Bezpieczeństwo i liczba podania - w przeglądach systematycznych nie ustalono górnego

limitu iniekcji; wielokrotne podania są bezpieczne i ograniczają się do krótkotrwałego bólu w

miejscu wkłucia

- https://znanyortopeda.pl

Badania - meta‑analiza Giancuoli et al. (2023) wskazała, że połączenie PRP z HA daje

lepsze wyniki niż każdy z preparatów osobno, szczególnie w stopniu II‑III gonartrozy -

https://www.medbalance.pl

Porównanie: HA vs PRP - kluczowe różnice

Cecha —-> Kwas hialuronowy —-> PRPMechanizm —-> Fizyczny „smar” artrezy —-> Biologiczna stymulacja naprawy

Szybkość działania —-> 1‑2 tygodnie —-> 3‑6 tygodni (efekt dłuższy)

Trwałość efektu stadium)

—-> Kilka miesięcy —-> Może utrzymywać się ponad rok (zależy od

Wskazania —-> Wczesne‑średnie zmiany OA —-> Urazy sportowe, regeneracja chrząstki

Liczba iniekcji —-> 1‑3 (zależnie od protokołu) —-> 2‑4 (czasem więcej)

Ryzyko reakcji —-> Niewielkie, alergia na HA (rzadko) —-> Minimalne (autologiczny

produkt)

Koszt —-> Zwykle niższy —-> Nieco wyższy (przygotowanie PRP)

Kombinacja HA+PRP - opcja “best of both worlds”?

Badania (Ciapini et al., 2023) wykazały, że jednoczesne podanie PRP i HA przynosi lepsze

wyniki kliniczne u pacjentów z gonartrozą II‑III niż podanie każdego z preparatów osobno.

Mechanizm synergii polega na:

1. HA zapewnia natychmiastowe zmniejszenie tarcia i ból (szybka ulga).

2. PRP uruchamia procesy naprawcze, które w dłuższym okresie odnowią strukturę

chrząstki.

W praktyce klinicyści często podają jedną iniekcję mieszanki lub dwie odrębne serie (np. HA

na początek, PRP po 2‑3 tygodniach). Decyzja zależy od indywidualnej oceny urazu, stopnia

choroby i preferencji pacjenta.

Jak podjąć decyzję?

1. Skonsultuj się z ortopedą - dokładna ocena obrazu radiologicznego (klasyfikacja

Kellgren‑Lawrence) i wywiad sportowy pomogą określić przyczynę bólu.

2. Rozważ cele terapii - czy potrzebujesz szybkiej ulgi, czy długoterminowej regeneracji?

3. Weź pod uwagę wiek i styl życia - młodszy, aktywny sportowiec częściej wybiera PRP;

starszy pacjent z umiarkowaną OA może skorzystać z HA.

4. Omów koszt i dostępność - niektóre kliniki oferują pakiety łączone, co może być bardziej

opłacalne.

5. Zadbaj o rehabilitację - niezależnie od wyboru, fizjoterapia i kontrola masy ciała znacząco

podnoszą skuteczność iniekcji.Scenariusz —-> Najlepszy wybór

Wczesna gonartroza, potrzebna natychmiastowa ulga —-> Kwas hialuronowy

Uraz łąkotki, ścięgna lub mięśnia – wymagana regeneracja —-> PRP

Średnio‑zaawansowana OA + chęć długotrwałego efektu —-> Kombinacja HA

PRP

Wątpliwości, brak jednoznacznych wskazań —-> Rozmowa z lekarzem i ewentualny test

próbny

Pamiętaj, że zarówno HA, jak i PRP nie zastępują zdrowego stylu życia - regularna

aktywność, prawidłowa waga i odpowiednia technika ruchu są fundamentem zdrowych

stawów.

Pamiętaj, ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje konsultacji z

lekarzem.